Avrupa Parlamentosu (AP) 7 Temmuz’da kopyalanmış
hayvanlardan elde edilen et ve süt mamullerinin kullanılmasına karşı çıkarak
Komisyon’a bu tür ürünlere yasak getirilmesi için baskı yaptı.
Avrupa Birliği’nin (AB) Yeni Gıdalar Düzenlemesi Mayıs
1997’de kabul edilmişti. Ancak o tarihten bu yana nanoteknoloji yoluyla geliştirilen
gıdalar yönergenin kapsamında yer almıyor. Yönerge AB dışında tüketilen gıda
maddelerini de kapsamıyor.
2002’de yapılan ilgili istişareler sonrasında Avrupa
Komisyonu Ocak 2008’de yönergede değişikliğe gidilmesi çağırısında bulundu.
Komisyon’un amacı “güvenilir ve yeni ürünlerin AB pazarına
daha hızlı girişini sağlamak” şeklinde açıklanırken yeni tür gıdaların ve gıda
üretim tekniklerinin geliştirilmesini de teşvik ediyor.
Söz konusu düzenleme merkezi yetki sisteminin oluşturulması
yeni ürünlerin ruhsat sürelerinin hızlandırılması ve işlemlerin
basitleştirilmesi bekleniyor.
Avrupa Gıda Güvenliği Kurumu (EFSA) yeni elde edilen
gıdalarla ilgili risk değerlendirmelerinden sorumlu olacak ve değerlendirmeler
sonucu güvenilir bulunan gıdalara Komisyon’un ruhsat vermesini isteyecek.
Birlik içerisinde üretilen ve tüketilen yeni tür gıda
ürünlerine ilişkin bir liste EFSA’nın değerlendirmeleri sonrasında
açıklanabilir.
Çarşamba günü yapılan oylamada milletvekilleri ilk okumada
kopyalanmış hayvanlardan ele edilen gıda türevlerine metinde yer verilmemesini
kararlaştırdılar.
Komisyon ve AB üyesi ülkeler yeni tür gıdaların satışlarıyla
ilgili bir düzenlemenin de gerekli olduğuna inanıyor.
Ancak AP üyeleri bu noktada daha kısıtlı bir yaklaşım izleyerek
Komisyon’dan kopyalanmış hayvanlardan elde edilen ve yasaklı gıdalara ilişkin
ayrı bir yasal tasarısı hazırlamasını istiyor.
AB üyelerinin meclisin kararını reddetmesi durumunda uzlaşma
için bir koalisyon girişimi başlatılacak.
Bu arada meclis hayvan kopyalamadan elde edilen bütün gıda
türlerinin satışlarına ilişkin bir moratoryum talebinde bulundu.
Komisyon’un yeni tür gıdalarla ilgili düzenleme taslağı
sadece klonlanmış hayvanlardan doğrudan elde edilen ürünleri kapsıyor, bu
hayvanların yavrularında elde edilecek ürünleri kapsamıyor. AB üyesi ülkeler
ise her iki grubun da aynı yasa altında ele alınması talebinde bulunuyor.
Risk
değerlendirmelerine kadar ‘nanogıda’ya geçit yok
Nanogıdalarla ilgili olarak AP aynı derecede titiz
davranıyor. Benzer gıdaların da AB düzenlemelerine tabi olması gerektiğini
belirten meclis üyeleri nanogıdaların kullanımı için risk değerlendirmeleri
sonucunda bu tür gıdaların güvenilir olduğu anlaşılıncaya kadar moratoryum
çağırısında bulunuyor.
Ayrıca AP etiketlemenin de daha açık-seçik yapılması
gerektiğine dikkat çekiyor.
Ticari sorunlar
Klonlama sonrasında elde edilen güvenli gıda türevleri henüz
AB veya ABD yetkili makamlarında sorgulanmıyor.
Ancak Amerikan Gıda ve İlâç İdaresi Amerikalı çiftçileri
kopyaladıkları hayvanları geçiş dönemi sonuna kadar piyasaya sürmemeleri
konusunda uyarıyor. Amerikan Tarım Bakanlığı ilgili sanayi kesimleriyle
yürütülen çalışmalarla bu tür ürünlerin piyasaya yumuşak ve sorunsuz geçişini
hedefliyor.
AP’ın çağrısı klonlanmış hayvanlardan elde edilen gıda
maddelerinin tamamen yasaklanması doğrultusunda. AB’nin 27 üye ülkesi de
meclisle paralel düşüncede olursa gelecekte Atlantik ötesi gıda ticaretinde bu
durum sorun yaratabilir. AB-ABD gıda ve tarım sektörü ticaretinde genleriyle
oynanmış organizmalar, hormonlu et ve beyazlatılmış tavuk ürünleri sorun
yaratıyor.
Taraflar
AP üyesi Kartika Liotard yeni tür gıdaların meclis
düzenlemelerine tabi tutulmasıyla ilgili çalışmalara yön verirken “Avrupa
Parlamentosu’nda açık bir çoğunluk klonlanmış hayvandan elde edilen gıda
ürünlerine ahlaken karşı çıkıyor. Bu hayvanlar hastalıklar, biçim bozuklukları
ve erken ölümler nedeniyle acı çekiyor. Milletvekilleri yıllardır uygun bir
düzenleme getirilmesi çağırısında bulunuyor. Artık Komisyon’un bu konuda
meclise ve vatandaşlara kulak vermesi gerekiyor” dedi.
2008-Eurobarometer sonuçlarına göre Avrupalıların büyük bir
çoğunluğu hayvanların klonlanması fikrine karşı çıkıyor. Liotard bu bilgiye
göndermede bulunarak “Komisyon artık çoğunluğun isteğini görmemezlikten
gelemez” diyor.
“Komisyon’a klonlanmış hayvanlardan elde edilen gıda
ürünleri ile onların yavrularından elde edilen ürünler için ayrı ayrı
düzenlemeler hazırlaması için baskı yapmaya devam edeceğiz. Çevrenin, hayvan
sağlığı standartlarının ve tüketicinin korunumu açısında bu önemli.”
Fransız ALDE üyesi Corinne Lepage gıda güvenliği ile ilgili
herhangi bir endişe söz konusu olmasa da hayvan neslinin sürekliliği, biyo
çeşitlilik ve moral değerler açısından endişenin söz konusu olduğuna dikkat
çekti.
İskoçyalı muhafazakâr Struan Stevenson klonlanmış
hayvanlardan elde edilen gıda ürünlerinin ithalatının yasaklanmasından
memnunluk duyduğunu söyledi.
Yayımladığı basın bildirisinde Stevenson yürürlükteki AB
kanunlarının klonlanmış hayvanların yalnızca üçüncü nesli ve daha sonraki
nesillerinden elde edilecek gıda ürünlerinin satılmasına izin verdiğini ancak
bu tür kuralların Amerika, Kanada, Arjantin ve Brezilya önde gelen et ihracatçısı
ülkelerde uygulanmadığına dikkat çekti. “Klonlama yaygınlaşıyor ve düzenlemeye
tabi değil.”
“AB dışındaki ülkelerle bir ticaret savaşı başlatmak
niyetinde değilim. Ama ihracata devam etmek istiyorlarsa bizim standartlarımızı
takip etmeliler. Bilimsel bir test yapmak mümkün değilse bütün ithal etlerde
‘bu ürün klonlanmış bir hayvandan elde edilmiş olabilir’ etiketinin
kullanılması gerekiyor. Böylece AB’li tüketici satın alıp almamak konusunda
kendi özgü iradesini kullanmış olur.”
Kaynak: Euractiv
http://www.euractiv.com.tr/abnin-gelecegi/article/ab-kopyalanm-gda-rnlerine-yasak-geliyor-011144