Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın Avrupa’ya yapılan biber ihracatına Türkiye’de analiz zorunluluğu getirmesi ihracatçının tepkisini çekti. Antalya İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Satıcı, 200 milyon dolarlık sebze ihracatının tehlikeye girdiğini iddia ederken, Bakanlık, uygulamayla ihracata önümüzdeki dönemde gelebilecek kısıtlamanın önüne geçmenin yanı sıra iç pazara sunulan ürünlerin daha sağlıklı üretilmesi amacı taşıdığına dikkat çekti.
Antalya’dan yapılan ihracatın yarısına yakınını yaş meyve - sebze ihracatının oluşturduğunu söyleyen Antalya İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Satıcı, biberin yaş meyve sebze ihracatında domatesten sonra ikinci sırada yer aldığına dikkat çekerek, “Bakanlık, biber ihracatında Türkiye’de analiz zorunluluğu getirdi. AB Komisyon Yönetmeliği çerçevesinde Bulgaristan gümrüklerindeki tırlar durdurularak kalıntı analizine tabi tutuluyor. Bunun yanında yurt içinde yapılan denetimler bizleri ilave zaman ve kalite kaybı ile maliyet artışıyla karşı karşıya bırakıyor. Bakanlık, uygulamanın gerekçesi olarak ürünlerimizin AB ülkelerinden aldığı hızlı alarm bildirimlerini gösteriyor ancak artan ihracatımız göz önüne alındığında, bildirim alan ürünler %1'in bile altında” dedi.
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın uygulamasıyla raf ömrü 10 gün olan biberin ihraç edilen ülkeye gittiğinde ömrünü tamamlandığını ve fiyatının düştüğünü söyleyen Satıcı, uygulamayla domates hariç yıllık 200 milyon dolarlık sebze ihracatının tehlikeye girdiğini ileri sürdü. Satıcı, 70 milyon dolarlık biber ihracatı yapan Türkiye’nin ciddi sıkıntıya gireceğini belirterek, “200 milyon dolarlık sebze ihracatı tehlikede, bunu çözmek zorundayız. Bulgaristan’da uygulanan analizler nedeniyle zaten zaman kaybediyoruz. Ayrıca ülkemizde yapılan analizlerin Avrupa’da geçerliliği yok. Bakanlığının ihracat partilerinde üretici aşamasında ticaretin başlamadığı aşamada daha sıkı denetimler yapıp kontrol amaçlı numune sayısının artırılmasını sağlayarak bu işe kalıcı bir çözüm bulması mümkünken, işin kolaycılığına kaçıp ihracatçının paketlenmiş ürünlerinden numune alınması ve araçların bekletilmesi ihracatı sekteye uğratacaktır. 100 ihracatçı firmanın yaklaşık yarısı, analiz zorunluluğu nedeniyle ihracatı durdurdu ya da askıya aldı” şeklinde konuştu.
Analiz fiyatı şaşırttı
Bakanlığın analiz zorunluluğu getirmeden önce ihracatçının zaten kontrol amaçlı biber başta olmak sebzelerde isteğe bağlı analizler yaptırdığını belirten Satıcı, “Firmalar 150-200 TL’ye analiz yaptırıyordu. Bakanlıktan gelen yazıda, isteğe bağlı analizlerin en az 400 lira olması şeklinde bizim şaşırdığımız bir ifade çıktı. Laboratuvar ve ihracatçının anlaştığı bir fiyat üzerine kamu otoritesinin yorum yapması ve bağlayıcı bir karar alması, hem etik değil hem de rekabet kurallarına aykırı. Bu anlamda en kısa zamanda düzeltme sağlanmazsa, Rekabet Kurumu’na başvuracağız” dedi.
Bakanlık: Geleceği ve tüketiciyi düşünerek bu adımı attık
Eleştirilere, “Bu çalışmayla ihracatımıza önümüzdeki dönemde gelebilecek kısıtlamanın önüne geçmenin yanında yurt içinde tüketilen ürünlerin daha sağlıklı şekilde üretilmesi ve tüketime sunulması hedeflenmektedir” şeklinde cevap veren Bakanlık, ürün ihracatında sorunlar yaşanmamasını amaçlayan girişimlerden birisinin de 11 pestisit kullanımından kaynaklanabilecek risklerin belirlenmesi ve bertaraf edilmesi olduğuna dikkat çekti. Bu kapsamda, 8 Temmuz 2011 tarihinden itibaren ihraç edilecek biberlerin, ürün partilerinin tümünde pestitit analizi uygulandığı kaydedilen açıklamada, bu uygulamanın yurt içinde tüketime konu olan ürünlerde de yapıldığının altı çizildi. Bu çalışma başlatılırken ihracatçı örgütlerin temsilcilerinden de ‘ihraç edilecek olan biber partilerinin tamamında değil, kısmen analiz yapması’ talebinin geldiği belirtilen açıklamada, “Bu talep alınmış olan tedbiri yetersiz ve etkisiz kılacaktır. Bu çalışmanın sonunda, ihracata önümüzdeki dönemde gelebilecek bir kısıtlamanın önüne geçmenin yanında, yurt içinde de tüketilen ürünlerin daha sağlıklı bir şekilde üretilmeleri ve tüketime sunulmaları hedeflenmektedir” denildi.
Bakanlığın Antalya’da 2, Mersin’de 2, Çanakkale ve Bursa illerinde 1 adet olmak üzere toplam 6 laboratuvarının günde ortalama 50 parti ürün analizi yapabileceği kaydedilen açıklamada, analiz nedeniyle bir gecikme ve sıkıntı yaşanmayacağı belirtildi. Ayrıca laboratuvarlarda alınan tedbirlerin yanı sıra analiz ücretlerinin önemli oranda düşürülmesi için çalışmalar yapıldığı ifade edilerek, uygulamaya konma prosedürünün devam ettiği açıklandı.